ثبت نام کاربر     ورود به سایت
 نمایش مقاله  

مقالات | طبقه بندی موضوعی | جستجو | RSS

۱۳۹۳ دوازدهم تير
زندگي پس از جرم
ارسال از گروه مقالات       گروه: روان‌شناسي اجتماعي, روان شناسی جنایی
تعداد مشاهدات: 1866          تعداد نظرات: 0

زندگي پس از جرم

نویسنده: دكتر فربد فدايي

روان‌پزشك، مديرگروه روان‌پزشکي دانشگاه علوم‌بهزيستي و توانبخشي

هر جامعه براي خود هنجارهايي دارد كه در ديدگاه، هدف‌ها و روش رويارويي با موضوعات تظاهر مي‌كند. برخي از هنجارها فراگير و جهاني است، مثلا احترام به زندگي انسان‌هاي ديگر و اجتناب از صدمه رساندن يا قتل آنها. احترام به حقوق انسان‌هاي ديگر و حتي جانوران، پرهيز از آزار جسمي، جنسي و عاطفي ديگران، وفاي به عهد و انجام تعهدات و پرهيز از فريب ديگران از جمله در مسائل مالي نيز از هنجارهايي است كه در بيشتر جوامع وجود دارد و به هر حال جزو ضرورت‌هاي سلامت روان است.

در گروه اندكي از افراد جامعه كه 3درصد مردان و يك درصد زنان را تشكيل مي‌دهند، ظرفيت براي پذيرش يا عمل به اينگونه هنجارهاي اخلاقي وجود ندارد. اين گروه، مبتلايان به نابساماني شخصيتي ضداجتماعي هستند كه به قوانين زندگي اجتماعي دلبستگي ندارند. در آنها ظرفيت براي همدلي با انسان‌هاي ديگر وجود ندارد، فريب، دروغگويي، پرخاشگري، ‌عدم وفاي به عهد، كارهاي بدون برنامه، آزار جانواران و پشيمان نشدن از كارهاي خلاف جزو شخصيت آنهاست. اين افراد موجودات ديگر را وسيله‌اي براي رسيدن به خواسته‌هاي خود مي‌دانند. نزديك به سه‌چهارم زندانيان را اين گروه تشكيل مي‌دهند.

خيلي اوقات زماني كه بزهكاري آنها آشكار يا دستگير مي‌شوند، ابراز پشيماني مي‌كنند و براي گريختن از مجازات توجيهات گوناگون مي‌آورند اما در اصل، هدف آنها رهايي از مجازات است و در اولين فرصت رفتارهاي ضداجتماعي خود را از سر خواهند گرفت.

افراد ضداجتماعي از تجربه نمي‌آموزند و نمي‌توانند دريابند رفتارهاي نابهنجار آنها چه صدمه‌هاي جبران‌ناپذيري به قربانيان مي‌زند. بزهكاري و قانون‌شكني شيوه زندگي آنهاست و مجازات، تاثير عمده‌اي در اصلاح رفتارشان ندارد.

گروهي از افراد قانون‌شكن نيز وجود دارند كه نه برحسب برنامه‌ريزي قبلي و عمد، بلكه در اثر عوامل پيش‌بيني‌نشده عاطفي و هيجاني مرتكب جرم شده‌اند. اين افراد پس از ارتكاب جرم‌ ‌احساس ندامت دارند و پشيماني آنها واقعي است. احساس گناه و بي‌ارزشي وجود اين افراد را فرامي‌گيرد و گاهي همه چيز را از دست رفته مي‌بينند و دست از كوشش براي بازگشت به جامعه برمي‌دارند و پس از پايان دوره محكوميت و مجازات نيز زندگي حاشيه‌اي در پيش مي‌گيرند و وظايف شخصي، خانوادگي و اجتماعي‌شان را كنار مي‌گذارند. ديدگاه كلي جامعه نيز در مورد اين افراد كه در اثر عواملي خارج از اراده واقعي خود مرتكب جرم شده‌اند، مثبت نيست. انگ مجرميت موضوع مهمي است كه مانع بازگشت آنها به جامعه مي‌شود. آنها پس از محكوميت فقط با عنوان مجرم، ضارب و جنايتكار، مورد خطاب قرار مي‌گيرند و همه ويژگي‌هاي مثبت و صفات شايسته‌اي كه در طول عمر داشته‌اند، ناديده انگاشته مي‌شود.

لزوم گواهي نداشتن سوءپيشينه كه از ضروريات استخدام در بيشتر نهادهاست، مانع ديگري است كه آنها را از فرصت‌هاي فراواني محروم مي‌كند. به نظر مي‌رسد گاهي جامعه، اين مجرمان سابق را از خود مي‌راند و براي بسياري از آنها راهي براي امرار معاش مگر از طرق غيرقانوني باقي نمي‌ماند.

از همه نگران‌كننده‌تر آنكه گاهي خانواده نيز اين افراد را از خود مي‌رانند و بدون توجه به اينكه ممكن است خود نقشي در ارتكاب جرم فرد مجرم داشته باشند و با غفلت از نقش مهم حمايتي و آموزشي‌شان، مسئوليت‌هاي خود را ناديده مي‌گيرند. احساس نداشتن امنيت و محروميت عاطفي در مجرمان سابق، باعث بروز انواع نشانه‌هاي آسيب رواني در آنها مي‌شود كه اضطراب، افسردگي، بي‌قراري، تنش، تحريك‌پذيري و پرخاشگري، كاهش توجه و تمركز، وسواس و... از اين جمله است. خود رفتار مجرمانه و يادآوري صحنه ارتكاب جرم نيز مي‌تواند عاملي براي رنج هميشگي مجرمان سابق باشد. براي نمونه مردي كه بدون قصد قبلي و به دنبال مشاجره با همسرش او را به گوشه‌اي پرتاب مي‌كند كه باعث برخورد سر اين زن با لبه تيز ميز و مرگش مي‌شود، هميشه اين صحنه ناخوشايند را در ذهن خواهد داشت و درواقع با نوعي اختلال فشار رواني به دنبال سانحه، روبرو مي‌شود كه در خواب و بيداري گريبان او را رها نمي‌كند.

ارزيابي وضعيت رواني در چنين مواردي و امكان انجام مشاوره‌هاي تشخيصي و درماني و برخورداري از مشاوره حقوقي ضرورت دارد. ارتقاي آگاهي عموم از حقوق انساني مجرمي كه اكنون نادم و مايل به ايفاي نقش مثبت در جامعه است، ضرورت دارد و در اين مورد رسانه‌هاي جمعي و نيز نهادهاي مردمي و گروه‌هاي همياري مي‌توانند نقش مهمي ايفا كنند.


منبع: هفته نامه سلامت

نظرات کاربران
در حال حاضر نظری در مورد مقاله داده نشده است. می توانید به عنوان اولین نفر نظر خود را ارسال نمایید!
جهت ارسال نظر باید تأیید هویت شده باشید. می توانید در اینجا مشخصات خود را وارد نمایید.


 

تمام حقوق مادی و معنوی برای مؤسسه آلاچیق روان محفوظ می باشد       سیاست گذاری سایت   روش استفاده از سایت